ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು - ಲೋಕೇಶ್ ಭಂಡಾರಿ ದೊಂಬಿವಿಲಿ, ಮುಂಬೈ

 ಅಸತೋಮಾ ಸದ್ಗಮಯಾ, ತಮಸೋಮಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಮಯ..

ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವಂತಹ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬ.

ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಅಂಧಕಾರ, ಅಜ್ಞಾನ, ಬುದ್ಧಿ, ಆಚಾರ - ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಂತದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೂಡಾ ಇದೆ.

ಜೀವನದ, ಮನದ ಎಲ್ಲಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತೇವೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ಅಮೃತ ಕಲಶದೊಡನೆ ಧನ್ವಂತರಿಯಾಗಿ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ ಈ ದಿನ ನೀರು ತುಂಬುವ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯೂ, ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಇರುತ್ತಾಳೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ, ಆಯಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಸುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ.

ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ನಾವು ಇಂದು ಮೂರು ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಮೂಲತಃ ಐದು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬ. ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನ ನೀರು ತುಂಬುವುದು, ಎರಡನೇ ದಿನ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ, ಮೂರನೆಯ ದಿನ ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಬಳಿ ಪಾಡ್ಯಮಿ ಹಾಗೂ ಐದನೆಯ ದಿನ ಯಮ ದ್ವಿತೀಯ ಆಚರಣೆಯಿರುತ್ತದೆ.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೈನರು, ಬೌದ್ಧರು, ಸಿಖ್ಖರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಾಡಿನ ವರೆಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಪುರಾತನ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ.

ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಬೇಗನೆ ಆಗುತ್ತದೆ.ಹಾಗಾಗಿ ದೀಪಗಳ ಆವಳಿ ಎಂದರೆ ಸಾಲು ಸಾಲು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತೇವೆ.

ದೀಪಗಳ ತುದಿ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿದೆ. ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ದೀಪದ ಗಮನ ಊರ್ಧ್ವಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ದೀಪ ಬೆಳಗುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸುಕೂಡಾ ಸದಾ ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಮನುಷ್ಯ ಸದಾ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ದೀಪದಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು. ದೀಪ ಹೇಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಉರಿಸಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಲಿಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುತ್ತದೋ ಮನುಷ್ಯ ಕೂಡಾ ತಾನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಸುತ್ತಲಿನವರ ಬಾಳಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂಕೇತ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ನಮಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಮನೆ ಮುಂದೆ ಉರಿಯುವ ಹಣತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮುವ ಬಾಣ ಬಿರುಸು , ಕಿವಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಪಟಾಕಿ ಸದ್ದು ಇದಷ್ಟೇ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿ ತಿಂದು ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿ ಸಂತೋಷ ಪಡುವುದು ಕಾಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಪುರಾಣ ಕಾಲದ ಬೆಸುಗೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

✍ ಲೋಕೇಶ್ ಭಂಡಾರಿ ದೊಂಬಿವಿಲಿ, ಮುಂಬೈ

ದೀಪಾವಳಿ ಅಂದು ಇಂದು - ಸುಮಾ ಭಂಡಾರಿ, ಸುರತ್ಕಲ್

 ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಏನೋ ಸಂಭ್ರಮ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು. ಕತ್ತಲೆಯ ಅಂಧಕಾರವು ತೊಲಗಿ, ಬೆಳಕು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ಇರುವಾಗ ಮನದಲ್ಲಿರುವ ಜಡತ್ವ ಹೋಗಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ನವಿಲಿನಂತೆ ಗರಿಗೆದರಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಪಟಾಕಿಗಳು ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಿಡಿದು, ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಚೆಲ್ಲಿ, ಬೆಳಕಿನ ಕಿಡಿಗಳು ಅಂಬರದಿಂದ ಪ್ರಥ್ವಿಯ ಕಡೆಯ ಬರುವ ಸುಂದರ ನೋಟ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವೋ ಹಬ್ಬ. ಈ ಸುಂದರ ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತಸ ಪಡದ ಹಿರಿಯರಿಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿದು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅವಾಂತರವನ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಘಟನೆಗಳು ಮೂಡಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಡತನ.... ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಸಿಹಿ ತರಲು ಕೂಡ ಹಣವಿಲ್ಲ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿ.... ನೆರೆಹೊರೆಯ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಸಂಭ್ರಮ ಪಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೊಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊರಗುತ್ತಾ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೋವಾಗಬಾರದು ಅಂತ ತಮ್ಮ ಹಳೆ ಸೀರೆಯಿಂದ ಲಂಗ ದಾವಣಿ ಹೊಲಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು ಅಮ್ಮ. ಆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಿಂದ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬದಿಯ ಮನೆಯವರು ಹಾರಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮಾಲೆ ಪಟಾಕಿ, ಮಳೆ, ಅಟಮ್ ಬಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಭಯದಿಂದ ನೋಡಿ ಸಂಭ್ರಮ ಪಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ನರಕಚತುರ್ದಶಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಒಂದು ವಾರ ಇದೆ ಎನ್ನುವಾಗಲೇ ಅಮ್ಮ ಬಿಸಿ ನೀರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತರೆಗೆಲೆ,ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪು ಒಟ್ಟು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ನನಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂಗಿಯರನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಮರದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಯ ತೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ (ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ) ತುಂಬಿಸಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಚತುರ್ದಶಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ತಿಕ್ಕಿ ತೊಳೆದ ಬಚ್ಚಲು ಮಡಕೆಗೆ ಶೇಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು , ಕಾಟ್ ತೊಂಡೆ ಗಿಡದ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮಡಕೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ, ಅಮ್ಮ ನೀರು ತುಂಬಿಸಲು ಅಣಿ ಮಾಡುವರು. ನೆರೆಮನೆಯ ಭಟ್ಟರ ಮನೆಯವರು ಜಾಗಟೆ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಡಿಯುವ ಬಟ್ಟಲ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಮ್ಮ....
ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು ಬಿಸಿ ನೀರು ಕಾಯಿಸುವ ಕಾಯಕ ನನಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನಿಗೆ...😊 ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ 1ಅಥವಾ 2ರೂಪಾಯಿಯ ನಾಣ್ಯ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಮಡಕೆಯ ಒಳಗೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಕೊನೆಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಂತ ಅಮ್ಮ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದು ಕೊನೆಯ ಸ್ನಾನ ಅಮ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದು ಒಂದು ಡಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರ್ಜೆಂಟಾಗಿ ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ.... ಈಗ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭ್ರಮ ಸೋಲಾರ್ ನ ಬಿಸಿ ನೀರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು ಹೇಳಿ?
ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿದ ಅವಲಕ್ಕಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಕೊನೆಗೆ ಕೈ ನೆಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು ಈಗ ನೆನಪು ಮಾತ್ರ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವಲಕ್ಕಿ ಅಂದರೆ ಆಗದು. ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬಡತನ ಇದ್ದರೂ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಹಬ್ಬ ಅಂದರೆ ಮುಂಚಿನ ಸಂಭ್ರಮವು ಇಲ್ಲ. ತಿಂಡಿಯ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲ.

ಮೂರು ದಿನದ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ. ಬೆಳ್ಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ತಯಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ 4,5 ದನಗಳು. ಅವುಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಮಾಲೆ ಮಾಡಲು, ನೆರೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ನಸುಕಿನಲ್ಲೇ ಎದ್ದು ಬೇಲಿ ಬೇಲಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ , ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮಿಠಾಯಿ ಹೂ, ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಣ್ಣಿನ (ಪುಚ್ಚೆ ಪರ್ದ್ )ಹೂ , ಗೊಂಡೆ ಹೂ ಕೊಯ್ದು ತರುವ ಆ ಸಂಭ್ರಮ. ಎಲ್ಲಾ ದನಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಲೋಟದಲ್ಲಿ ಶೇಡಿ ಕಲಸಿ , ಅವುಗಳ ಮೈ ತುಂಬಾ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಹೊರಗೆ ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಮನಕ್ಕೆ ಏನೋ ಸಂತಸ. ಅವುಗಳಿಗೂ ಸಂತಸ. ಪುಟ್ಟ ಕರುಗಳು ಹರಸಾಹಸ ಪಟ್ಟು , ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ತಿಂದು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಅವುಗಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ಭಾವ. ಮಣ್ಣಿನ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸೆಗಣಿ ಸಾರಿಸಿ, ರಂಗೋಲಿ ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ ಬಿಡಿಸಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೊರಗೆ ನಿಂತು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ದಿನ ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಬಡತನ ಇದ್ದರೂ ಅಮ್ಮ, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲದ ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ನಮಗೂ, ದನಗಳಿಗೂ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದನಗಳಿಗೆ, ಗೊಬ್ಬರ ಮೂಟೆಗೆ (ತುಡರ್)ದೀಪ ತೋರಿಸಿ, ದನ ಕರುಗಳ ಕಾಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಮಗೆ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಗದ್ದೆ ಇರುವ ಮನೆಯವರು ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ತುಡರ್(ಬೆಳಕಿನ ದೊಂದಿ) ತೋರಿಸಿ ವಿಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಹರಳು ಹಾಕಿ ಬಲೀಂದ್ರ ಕರೆದು ಕೂ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೆಡೆ ದೀಪಗಳ ಸಾಲುಗಳು, ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಕಳೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಮರುದಿನ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಗದ್ದೆ ಬದುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಕೆ ಹೆಕ್ಕಿ ತಂದು ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಇನ್ನು ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?.... ಸಂಭ್ರಮದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮುಗಿದರೆ ಮುಂದೆ ಯಾವ ಹಬ್ಬ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಾ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದರು ಮಕ್ಕಳು.
ಅಂದಿನ ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಇಂದಿನ ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಇಂದು ಕೊರೋನ ಮಹಾ ಮಾರಿಯಿಂದ ಜನ ಜೀವನವೇ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರಂತೂ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲು ಹಣ ಇಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿದೆ. ಉಳ್ಳವರಿಗೂ ಕೋವಿಡ್ ನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮ ನೋಡಲು ಆಗುತ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ದೀಪಾವಳಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಭ್ರಮದ ದೀಪಾವಳಿ ಆಗಲಿ... ಕೊರೋನ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದಿಂದಲೇ ತೊಲಗಲಿ. ದೇಶ ಸುಭೀಕ್ಷವಾಗಲಿ. ಸರ್ವ ಜನರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚುಕ್ಕಿ ಇಡುವೆ 🙏🏽

ಸರ್ವರಿಗೂ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು

✍️ ಸುಮಾ ಭಂಡಾರಿ, ಸುರತ್ಕಲ್

ಹರುಷ ಹೊತ್ತ ದೀಪಾವಳಿ - ಪ್ರಕೃತಿ ಭಂಡಾರಿ ಆಲಂಕಾರು.

 ಹರುಷ ಹೊತ್ತ ದೀಪಾವಳಿ

ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹಣತೆಗಳದ್ದೇ ಹಾವಳಿ,
ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಿದೆ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಭಾವಳಿ.

ರಾರಾಜಿಸುತಿದೆ ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ತೋರಣ,
ಮಾಡುತ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪಾಪಹರಣ.

ಮೂಡಿದೆ ರಂಗು ರಂಗಿನ ಈ ರಂಗವಲ್ಲಿ,
ಮನೆ -ಮನಗಳಲ್ಲಿ ಖುಷಿಯ ಚೆಲ್ಲಿ.

ಅಂಧಕಾರ ಕಳೆಯುವ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗೋಣ,
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಮಾಡೋಣ.

ಕತ್ತಲ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕಿನೋಕುಳಿ,
ಹರುಷ ಹೊತ್ತು ತರಲಿ ಈ ದೀಪಾವಳಿ.

✍️ಪ್ರಕೃತಿ ಭಂಡಾರಿ ಆಲಂಕಾರು.

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ನಂಬಿಕೆಗಳು - ಸುಷ್ಮಾ ಭಂಡಾರಿ, ಇರುವೈಲ್, ಮೂಡಬಿದ್ರಿ

 ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಋತುಗಳನ್ನುಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾಸಗಳು , ತಿಥಿಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.ದೀಪಾ ವಳಿ ಹಬ್ಬ ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಉರಿಯುವ ಹಣತೆಯ ಬೆಳಕು . ನಾವು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತೇವೆ, ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹಣತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಏಕೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುವ ಮೂಲಕವೇ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು .

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ :

ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ದಿನವನ್ನು ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತ ,ದಾನಶೂರ ದೈತ್ಯರಾಜ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಳಿಗೆ ವಾಮನ ಅವತಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು , ಬಲಿಯಿಂದ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಊರುವಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾ ಗಿ ಪಡೆದು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಅಳೆದು ಕೊಂಡು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಬಲಿಯ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತುಳಿದು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

 

ಆಗ ಬಲಿಯ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಒಂದು ದಿನ ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವಂತೆ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ರೀತಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ದಿನವೇ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ. ಅಂದು ಬಲಿ ಚಕ್ರ ವರ್ತಿ ಭೂಲೋಕ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆಬರುತ್ತಾನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ರೈತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣತೆ ಹಚ್ಚಿ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಪದ್ದತಿಯು ಇದೆ.

"ಅಸತೋಮಾ ಸದ್ಗಮಯಾ , ತಮಸೋಮಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಮಯ"

 ಸುಷ್ಮಾ ಭಂಡಾರಿ, ಇರುವೈಲ್, ಮೂಡಬಿದ್ರಿ

 

ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ ಅಂದು-ಇಂದು - ನಾರಾಯಣ. ಬಿ, ಕುಂಡದಬೆಟ್ಟು

 ಭಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರ ಸುಂದರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿದ್ದ ಹಬ್ಬಗಳು ನೀರಸ ಬದುಕಿಗೊಂದು ಹೊಸಹುರುಪು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ದಿನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಿತ್ಯ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಜಂಜಾಟದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳೆ ಅಂದಿನ ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಕೃತಿ, ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉದಾತ್ತ ಆಶಯಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಸಂತೋಷಪಡದೇ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಗೋವು, ತಾನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ದೀಪಾವಳಿ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ.
ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಗೆ-ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿ-ತಿನಸು, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಂಬರ, ಢಂಬಾಚಾರಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಸದಾಶಯಗಳಿವೆ. ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಂಧು-ಬಳಗ ದ್ವೇಷ ಮರೆತು, ಬೆರೆತು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ಮನೆ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಡಗರ ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬಗಳು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಸವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಮರೆಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಬಂಗಾರ, ಹೊಸ ಕಾರು, ಬೇಕರಿ ತಿಂಡಿಗಳ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಇಂದಿನ ಹಬ್ಬಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಬದುಕನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಳ್ಳಹಿಡಿದು ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೋಹ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಎಂಜಾಯ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ದೂಡುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಗಿಂತ ಪಬ್-ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೇ ಬೆಟರ್ ಅನಿಸತೊಡಗಿತು. ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಸೇಲ್ ಇರುವಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು, ಹಬ್ಬದ ರಜೆಯನ್ನು ಟೂರ್ ಮಾಡಿ ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡುವುದೇ ಹಬ್ಬ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ.

ನರಕ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮುಂಚಿನ ದಿನದಿಂದಲೇ ಹಬ್ಬದ ತಯಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಹಂಡೆ ತೊಳೆದು, ಅದಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿ ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ಆಚರಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಆನಂದ ಇಂದಿನ ವಾಟರ್ ಹೀಟರ್, ಬಾಯ್ಲರ್, ಗೀಝರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಚಿಚ್ ಹಾಕಿ ಶವರ್‌ಬಾತ್ ಮಾಡುವಾಗ ಸಿಗಲಾರದು.

ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವೆಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೀಪಾವಳಿ ಅನೇಕ ಉದಾತ್ತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ದೀಪದ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯುವುದು. ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ನಾವು ಹಚ್ಚುವ ದೀಪಗಳಿಂದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಪ್ರಕಾಶಿಸದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳಕಿದ್ದರೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ. ‘ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಳಕೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿದರೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಲಾರದು’ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಕತ್ತಲೆ ಕಳೆದು ಸುಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ತರಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆಯ ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸೋಣ.

 

 ನಾರಾಯಣ. ಬಿ, ಕುಂಡದಬೆಟ್ಟು

ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಉಜಿರೆ
ಫೋ: 9481391527